De Kwadrant-theorie

​Wij leven in een gruwelijk gecompliceerde tijd met uitersten als diepe ravijnen en krachten als immense tsunami’s.  Hoe blijf je hierin als mens overeind, hoe blijf je staan voor je levensidealen en hoe geef je toe aan grotere en kleinere behoeften en verleidingen?

Individualisering was het toverwoord van de 20ste eeuw. Globalisering van de 21ste eeuw. Beiden zorgen voor Explosies en Erupties van menselijke activiteiten. De menselijke creativiteit en vindingrijkheid lijken onbegrensd. Het meest buitenaardse en binnen-aardse wezen is de mensheid.

Het leven wordt geconsumeerd en vanaf het prille begin stellen we er hoge eisen aan. De voltooid toekomende tijd is het voltooid leven. De prijs van de vrijheid is de zichtbare rauwheid van het menselijk karakter in al zijn aspecten.

Slechts 9 landen op de wereld zijn niet in een oorlog verwikkeld. Bitcoin, Mensenhandel, Etnisch-religieuze conflicten, Industriële Milieu Vervuiling, Ice Berg Cruises, kunnen we leven op Mars, beheersen het leven; het is maar een greep. Hiertegenover staan heel veel mondiale bewegingen die trachten Natuur, Religie en/of zelf gedefinieerde menselijke waarden te behouden, terwijl "world-wide" één op de vijf huwelijken met een kind wordt voltrokken. Iedereen wil “meer” worden, niemand wil “minder” zijn.  Zeven miljard lichtjaren is oneindig ver weg, zeven miljard mensen zijn je buren. Dan heb je behoefte aan kaders!

De Kwadrant-theorie zegt dat je voor het scheppen van kaders steeds, om praktische redenen, uit moet gaan van 4 menselijke mogelijkheden, capaciteiten, kwaliteiten of omstandigheden. Het meest bekende Kwadrant-model is een pedagogisch model gebaseerd op de kwaliteiten ;

 

                   Denken = Cognitie

 

 

                   Doen = prestaties

 

 

                   Kunnen = Capaciteiten

 

 

                   Willen = Motivatie

 

Hieronder staat de uitwerking in een gemodificeerd ( = verbetert en verrijkt ) kwadrant-model, waarbij ook aandacht wordt gegeven aan relaties en omgevingsfactoren.

De    Zelfmanager

Ook zo'n last van de bemoeienis van anderen? Ben je het ook zo zat dat allerlei organisaties, instanties en individuen zich willen bemoeien met hoe jij vorm wilt geven aan jouw leven. Hoe jij jouw innerlijke drang, verlangens en behoeften wilt verwezelijken in concrete gedachten en daden. Zonder daarbij anderen te schaden of in de illegaliteit of criminaliteit te belanden.  Eigenlijk dus als een gewoon en eerzaam burger. Die overlopend van positiviteit en creativiteit ter wereld is gekomen.

Geconfronteerd met de hindernissen die er dagelijks genomen moeten worden om het minimale pakket aan levensvoorwaarden te verkrijgen.

Om maar eens te denken aan de invloed van De Overheid; of je nou jong of oud bent, je loopt hier allemaal tegenaan. Het is een fictie om te denken dat je hier helemaal aan kunt ontsnappen en al zeker niet aan de regelgeving van het democratisch gekozen Bestuur. Toch ligt er nog een heel landschap tussen "gelaten laten" en "de regie nemen" om de vallei over te steken naar De Heuvel van Afgewogen Zelfbeschikking.

 

Deze tocht van De Zelfmanager begint met het bestuderen, begrijpen en toepassen van Kwadrant-modellen.

Jouw Identiteit dat ben jij, zonder storende afleidingen of sociaal wenselijk gedrag.  Het is het geheel aan ervaringen van eigenheid en emoties, wensen en voorkeuren. Ook de wijze waarop je denkt en je tot conclusies komt.

De manier waarop je dingen analyseert en tot duidingen komt, zoals normen en waarden.  De dingen waar je plezier aan beleeft of juist afschuwelijk vind.  De zintuiglijke beleving; de geuren, kleuren en geluiden. De idealen en de talenten die je hebt.  De belangstelling voor Kunst, Cultuur, Theater en Muziek. De behoefte om jezelf hierin uit te drukken.  Jouw handigheid of juist die charmante onmacht in de verkeerde situatie. Het begrijpen van Sociabiliteit en Coörperatie. Delen en uitdelen.

De wijze van liefhebben en afwijzen.  De kunde en het onvermogen mensen aan je te binden, maar ook de behoefte daaraan. Jouw aanleg of onvermogen om jouw Constitutie te profileren of over te geven aan het Rolmodel.

Het Rolmodel is het gedrag en de uitingen die je ontwikkeld in het Omgevingsveld.

Het Milieu waarin je bent opgegroeid en de Relaties die je daar hebt gehad in samenhang met de positieve en negatieve ervaringen, bepalen voor een groot deel jouw prestaties en gedrag. Directe en Indirecte uitingen van waardering of afkeuring, zeker als deze standvastig ofwel hardnekkig zijn, liggen aan de basis van zelfvertrouwen.  Vertrouwen in je directe omgeving en zeker als die succesvol blijkt te zijn, stimuleert het overnemen van gedragingen en werkt conformerend. In een zeer welvarende omgeving kan dit bijzondere vormen aannemen. De wil om te overtreffen en het geloof in de "Dynastie" stimuleert tot ongekende prestaties. Het totale verlies aan controle over het leven in de ouderlijke situatie kan overigens ook zeer sterke karakters opleveren. In dit soort situaties is de Constitutie sterker dan de invloed op het Rolmodel.

 

Dit Kwadrant-model is een nogal Mannelijk georiënteerd model.  In ons Cultureel-Historisch besef hebben wij wel de gelijkheid van vrouwen en mannen willen benadrukken, maar wij zijn vaak de verschillen vergeten.  Vrouwen en Mannen, inclusief alle varianten functioneren anders, hebben een andere biologische klok en daardoor waarschijnlijk ook een andere logica. “Echte” vrouwen hebben geen logica nodig; als ze iets Voelen, dan Weten zij het ook en omdat zij het dan gaan Denken, Vinden zij het ook!  Dit is geen denigrerend gedachtenspinsel om het vrouwelijke weer eens een plaats in de Geschiedenis te ontzeggen, dit is juist de erkenning van het mechaniek van het vrouwelijk bewustzijn wat ervoor gezorgd heeft dat het menselijk wezen nog steeds bestaat.

 

De Vrouwelijke variant van dit Kwadrant-model is ;

 

                   Denken = Cognitie

 

 

                   Weten = Overtuiging

 

 

                   Voelen = Emoties

 

 

                   Vinden = Normen

 

Door middel van testen, vragenlijsten en interviews is men in staat om de verhouding tussen de 4 kwaliteiten te bepalen en weer te geven. Bij een sterke of zwakke manifestatie van de kwaliteiten speekt men van een dominantie of onder-dominantie. Bij geringe of sterke afwijkingen tussen de kwaliteiten spreekt men van een Harmonisch- of Dys-harmonisch profiel.  Een Dys-harmonisch profiel kan levens-stress veroorzaken en grote gevolgen hebben.  Kwadrant-modellen kunnen helpen het inzicht in de eigen persoonlijkheid te versterken en in geval van een Dys-Harmonisch profiel gerichte hulp of ondersteuning te zoeken. Als er sprake is van een Dys-harmonisch profiel, moet je niet gelijk denken dat de oorzaak daarvan in de persoon zelf gezocht moet worden. Ook (sterke) externe invloeden kunnen heel veel schade aanrichten aan de kwaliteit van het profiel.  Voorbeelden? Armoede, honger, onveiligheid, geweld, sexueel misbruik, ongeluk, constante ruzie, (cultureel bepaalde) uitbuiting, gebrek aan scholing en talent ontwikkeling is een onvolledige opsomming van omstandigheden die de menselijke ontwikkeling remmen of schaden.

Naast levens-stress bestaat er natuurlijk ook werk-stress. Bij de constatering dat het aantal verkeersongevallen sterk toeneemt, wordt vooral gewezen naar de app-ende automobilist, maar wordt verzwegen dat het aantal werkzame automobilisten toeneemt en het rij-gedrag in agressiviteit heftiger wordt. Dit vooral omdat werknemers, en vooral zij die grote afstanden af moeten leggen, enorm onder druk staan om toch maar op tijd te zijn. Dit is maar een voorbeeld van Werkdruk buiten de werkvloer.  Er zijn talloze voorbeelden, situaties en contexten in vrijwel alle beroepen, ZZP-omgeving of werkzaamheden te geven van ongezonde, ongeorganiseerde en onnodige werkdruk. ( De drie O's van Werkdruk? ) Om dit in kaart te brengen is een specifiek Werk-druk kwadrant- model ontwikkeld.

 

Werkdruk-kwadrant

 

                  

                   Zijn = persoonlijkheid

 

 

                  

                   Moeten = presteren

 

 

                  

                   Kunnen = capaciteiten

 

 

                  

                   Willen = motivatie

 

 

 

Als hier een discrepantie optreedt tussen de persoonlijke mogelijkheden en wensen en de eisen die op de aspecten van het kwadrant worden gesteld hebben we te maken met een built-in stress- of werkdruk situatie.

 

 

Het Werkdruk-Kwadrant is niet alleen interessant voor mensen die in een dienstbetrekking werken. Menig ondernemer kan verhalen van werkweken van 60 tot 80 uur. Maar ook ZZP'ers

die de werkweek niet vol krijgen, kunnen heel veel last ondervinden van Werkdruk. Traditioneel vinden we - terecht - de grootste klagers over Werkdruk in Onderwijs, Zorg en Hulpverlening.

Er zijn altijd krachten werkzaam die Werkdruk als probleem terug willen brengen naar de werkers zelf; zij willen het zelf zo, het zijn overdreven perfectionisten en workaholics die thuis niets te doen hebben of niet gewenst zijn.

Het valt zeker niet te ontkennen dat deze groepen bestaan, maar het gaat te ver om iedereen die Werkdruk ervaart hierbij onder te brengen.

Even terug naar Onderwijs, Zorg en Hulpverlening.

Drie enorme zuilen in de Non-profit sector en dan nog eens voornamelijk bekostigd door de Overheid. Een sector waarbij moeilijk is vast te stellen wat de Profit nu feitelijk is en waar deze door ontstaat.  Een sector bemenst door een grote groep idealisten met ieder zijn eigen opvattingen over hoe het werk het beste gedaan kan worden. Bovendien een sector die wordt geteisterd door voortdurende overheidsingrepen op financieel, organisatorische en inhoudelijk vlak. Afkalving door schaalvergroting, bezuinigingen door interne delegering van Overheidstaken,

afnemende betrokkenheid door toenemende Bestuurderscultuur.  Zo zijn er tal van ontwikkelingen en tendensen aan te wijzen die direct of indirect leiden tot een verhoging van de werkdruk in deze sector.

Dit wordt ook breed ervaren en even breed in de media uitgezet.

Toch blijft er een belangrijk aspect onderbelicht en daar gaat het Werdruk-kwadrant over.

Even een fictief voorbeeld; 

Tanja is 23 jaar en heeft aan een Hogeschool een bevoegdheid gehaald voor Docent Nederlands aan het Voortgezet Onderwijs. Zij heeft haar opleiding gedaan in Rotterdam en is na de HAVO al snel vanuit één van de Brabantse Gestels naar deze stad verhuist. Zij heeft altijd het werken in het onderwijs als haar ideaal gezien, hoewel zij zich er terdege van bewust is geweest dat dit niet de

gemakkelijkste werkomgeving is.  Zij is geïnspireerd om deze keuze te maken door haar voormalig Docent Geschiedenis op de HAVO. Deze Docent, Arthur Rombouts, was zo'n geweldige verteller en wist iedere les weer de klas op sleeptouw te nemen en aan te zetten tot boeiende discussies en vlammende werkstukken.  Hoewel Tanja een gedegen werker is en altijd haar zaken goed heeft voorbereid, heeft zij dit tijdens haar stages op verschillende MAVO's en Theoretischgerichte Leerweg opleidingen nog niet zo mee mogen maken.  Ondanks dat zij uitzonderlijk goed scoorde op de 7 Beroepscompetenties, waar ieder aanstaande Docent aan moet voldoen, wilde het in de stage-klassen toch niet echt of echt niet lukken.

Wat is hier aan de hand?

Zonder dat nu werkelijk de tafels en stoelen door de lucht vliegen, zien we toch een beeld van moeizame communicatie ontstaan.  

Het kan bijvoorbeeld al heel snel misgaan op haar persoonlijkheid; Tanja is iemand van duidelijke doelen, aanpakken, aan de slag. Tanja is ook iemand van gezagsverhoudingen en kwaliteit leveren.  Zij wil ook graag dat haar leerlingen over zaken nadenken, de taken organiseren en plannen. Hard werken met de groep, de overtuiging erin en het groepsgevoel ontwikkelen. En daarnaast alle aandacht voor de Nederlandse Literatuur.

Tanja is een fantastische Docent in wording met het hart op de juiste plek.

Toch is de vraag; wat gaat hier mis?

Tanja zit in een built-in stress- en werdruk situatie.

Haar persoonlijkheid, mentaliteit, beroeps- en werkhouding en idealisme staan heel ver af van de behoeften van de groepen leerlingen waar zij les aan geeft. Haar "zijn" is in discrepantie met wat door haar leerlingen van haar verlangt wordt.

Haar attitude met betrekking tot Onderwijs is lovenswaardig, maar niet meer van deze tijd voor deze doelgroep. Gesteund door Collega's en Management, die een negatief beeld niet aflatend etaleren, wordt zij gesteund in de gedachte dat haar werkwijze de enige en vereiste is. Dit is haar "moeten".

Door haar eigen levenservaringen, opgegroeid in een beschermde en welgestelde omgeving, met een gelukkige jeugd zonder al te veel bekommeringen. Een fijne schooltijd, eerst Havo, dan HBO en wellicht ooit nog een studie Pedagogiek, is haar mens- en wereldbeeld niet echt in overeenstemming met dat van haar leerlingen. Zij wordt in haar "kunnen" hierdoor ernstig belemmert. 

Haar ijzeren motivatie duwt haar voort in het proces en leidt tot geldingsdrang en daardoor verharding. Haar onwrikbare geloof heeft in de ogen van de leerlingen onrealistische trekken.

Waar nog haar meeste kansen liggen, zorgt misschien wel voor de grootste verwijdering.

Haar tegen beter in "willen", is daarmee wellicht nog haar grootste valkuil.

Tanja wordt hier niet afgebrand. Zij komt in de carrousel van werkdruk, stress en vertwijfeling.

En het meest vervelende is nog dat er rondom haar een sfeer ontstaat van disfunctioneren.

De meest rake opmerking is misschien nog wel de collega die in de "Roddelkamer" opmerkt;

"Zij hoort hier niet!" 

Tanja, er zijn zoveel mooie scholen in Nederland met een Havo-VWO afdeling, waar een echt 

culturele sfeer heerst van hang naar kennis, nieuwsgierigheid naar onbekendheid, gelukzaligheid

in cultureel- creatieve en intermenselijke ervaringen. Dat is de plek waar jij hoort en jouw "Kwadrant" tot zijn recht komt.

Voor de grote groep VMBO leerlingen ( 60% van alle VO leerlingen ), is echt een ander type onderwijs, maar vooral een ander type Docent nodig.

De vraag voor de Nieuwsbrief van Mei; welk type Docent hebben we nodig in het VMBO Basisberoepsgerichte Leerweg, Kaderberoepsgerichte Leerweg en Theoretisch gerichte Leerweg?

Als je dit niet kunt volgen, heb je waarschijnlijk geen kinderen die op school zitten, ben je waarschijnlijk ouder dan 40 jaar, niet werkzaam in het Onderwijs of gerelateerde sectoren en heb je nog nooit de website https://nieuwvmbo.nl/ bezocht.  Waarschijnlijk ben je ook een stukje gelukkiger in het leven dan diegenen die zich in de bovenstaande regels wel herkennen.

In het vervolg van Kwadrant-modellen gaan we ook verder in op;

 

Het Kwadrant-model als Mentalist

 

Het Kwadrant-model als Toekomstvoorspeller

Het Kwadrant-model voor 2018;

Denken, Dachten, Gedrocht

Doen, Daden, Geduvel

Kunnen, Krachten, Gekreun

Willen, Woest, Geweld

normen en waarden, geaardheid, karakter, voorkeuren en belangstelling, spiritualiteit, creativiteit, wijze van uiten, achtergrond,

ontwikkeling, sociabiliteit, respect, verantwoordelijkheidsgevoel, betrouwbaarheid, geduldig, meelevend

efficiënt, effectief, inzet, kwaliteitsbewust,mentaliteit, corporate image, accepteren van gezagsverhoudingen, collegialiteit, collectief, meedenken, afspraakbetrouwbaarheid, werkinteger, innovatief, vakkundig, historisch besef, 

cognitieve/technische/commerciële/communicatieve vaardigheden en talenten, analytisch vermogen, handig zijn, gesprekspartner, competenties, scholing, inschattingsvermogen, alleskunner en specialist, generalist en perfectionist, praktisch en theoretisch, organiseren, plannen, 

wilskracht, doorzettingsvermogen, levensvreugde, er iets van willen maken, de beste willen zijn, groepsgevoel, inlevingsvermogen, overtuigingskracht, op sleeptouw nemen, bemiddelen, zich willen uiten,

bereidwilligheid, liefde voor het werk/produkt/de zaak/collega's,